سوالات متداول

همین امروز جهت مشاوره با دکتر علیرضا سنمار متخصص گوش و حلق و بینی و جراح پلاستیک تماس بگیرید32213042 (086) - 88209101/4 (021)

  • Register

کسانی که جراحی نمی‌کنند چطور؟

این افراد نیز از طریق آنتی بیوتیک درمان می‌شوند، ولی شست‌وشوی بینی با سرم فیزیولوژی یا آب نمک، دو الی سه بار در روز نیز به این بیماران بسیار کمک می کند.

پرسش و پاسخ در مورد سينوزيت ، تشخيص و درمان آن

سينوزيت به معناي التهاب سينوس است؛ وقتي به هر علت، مخاط سينوس‌ها دچار التهاب شود، به آن سينوزيت مي‌گوييم. اكثر مردم تصور مي‌كنند، سينوزيت يك بيماري ماندگار است و از اين وحشت دارند كه اگر به سينوزيت مبتلا شدند، شايد تا آخر عمر مجبور باشند با اين بيماري دست و پنجه نرم كنند. شايد وقت آن رسيده باشد كه اين ذهنيت غلط را پاك كنيم . ‌ سينوزيت چه زماني اتفاق مي‌افتد؟ سينوزيت به معناي التهاب سينوس است؛ وقتي به هر علت، مخاط سينوس‌ها دچار التهاب شود، به آن سينوزيت مي‌گوييم. ‌ سينوس‌ها به چه دردي مي‌خورند؟ سينوس‌ها مجاري تو خالي هستند كه در قسمت جمجمه واقع شده‌اند و در هر طرف صورت 4 عدد هستند. اين سينوس‌ها را با نام‌هاي سينوس‌هاي فكي، سينوس‌هاي پرويزني، سينوس‌هاي پيشاني و سينوس‌هاي شب‌پره‌اي مي‌شناسيم كه هر كدام در جاي خاصي از جمجمه واقع شده‌اند. اين سينوس‌ها دو كار انجام مي‌دهند: از يك طرف باعث سبك شدن جمجمه و از طرف ديگر، باعث گرم و مرطوب شدن هواي تنفسي مي‌شوند و حتي در تصفيه هواي تنفسي هم دخالت مي‌كنند؛ يعني تقريبا همان كاري را انجام مي‌دهند كه بيني انجام مي‌دهد. بنابراين وجود اين سينوس‌ها در جمجمه ضرورت دارد و به هر علتي مخاط پوشاننده سينوس‌ها دچار التهاب شود، باعث بروز بيماري و سينوزيت است و مشكلاتي را براي فرد به وجود مي‌آورد. ‌ چرا بعضي افراد مستعد سينوزيت هستند؟ هر كدام از سينوس‌ها از طريق يك سري مجاري به درون بيني راه دارند. وقتي اين مجاري به هر دليل دچار انسداد شوند، در درون سينوس‌ها ترشحات احتباس پيدا مي‌كنند و در نتيجه ترشحاتي كه بايد از طريق اين مجاري به درون بيني تخليه شوند درون سينو‌س‌ها جمع مي‌شوند. اين ترشحات محيط مستعدي را براي رشد ميكروب‌ها فراهم مي‌كنند و حتي احتباس ترشحات باعث مي‌شود ميكروب‌هايي كه به صورت طبيعي درون سينوس‌ها واقع شده‌اند، فعال شوند. بنابراين به هر علتي اين مجرا بسته شود، باعث بروز سينوزيت مي‌شود. ‌ بسته شدن مجرا به چه دليل اتفاق مي‌افتد؟ بسته شدن مجرا مي‌تواند به علت يك التهاب يا عفونت يا در اثر آلرژي اتفاق بيفتد. اين مساله گاه ناشي از وجود جسم خارجي در بيني يا حتي ناشي از انحراف تيغه بيني است. تمام اين عوامل باعث التهاب مخاط بيني و به دنبال آن التهاب مخاط اين مجرا مي‌شوند و در نتيجه اين مجاري بسته و سينوس‌ها دچار عفونت شوند. ‌ بيماران با چه علائمي مراجعه مي‌كنند؟ سينوس‌ها همگي در بدو تولد وجود ندارند. سينوس‌هاي فكي كه زير كاسه چشم در استخوان گونه وجود دارند و سينوس‌هاي پرويزني كه بين بيني و كاسه چشم قرار دارند، از بدو تولد وجود دارند و به تدريج رشد مي‌كنند و تا 12 سالگي رشد نسبتا سريعي دارند و تا 18 سالگي اندازه بزرگسالي خود را پيدا مي‌كنند. اين سينوس‌ها به هر علتي دچار التهاب شوند (مثل عملي كه گفتيم) مي‌توانند براي فرد علامت ايجاد كنند. بنابراين بچه‌ها بيشتر دچار علامت در سينوس‌هاي فكي و پرويزني مي‌شوند اما در بزرگسالان سينوس‌هاي پيشاني به تدريج ظاهر مي‌شوند و در نتيجه اين سينو‌س‌ها در سن بالاتر دچار گرفتاري مي‌شوند. سينوس‌هاي پيشاني تقريبا تا سن 5 الي 10 سالگي وجود ندارند بنابراين علامتي هم در بچه‌ها ايجاد نمي‌كنند. به طور كلي سينوس‌هاي فكي هم در بچه‌‌ها و هم در بزرگسالان بيشتر دچار علامت مي‌شوند. ‌ بيماران با چه مشكلاتي مراجعه مي‌كنند؟ سينوزيت را به دو دسته تقسيم مي‌كنيم. سينوزيت حاد ناشي از التهاباتي است كه به صورت حاد به دنبال يك سرماخوردگي و حتي يك آلرژي شديد براي بيمار اتفاق مي‌افتد. به دنبال آن فرد دچار تب، ضعف، گرفتگي بيني، ترشح از بيني و ترشح از پشت حلق مي‌شود. معمولا فرد سردرد هم دارد. سردرد در بچه‌ها كمتر اتفاق مي‌افتد و بيشتر بزرگسالان هستند كه از سردرد و سنگيني سر شكايت دارند. معمولا بيماران با چنين علائمي مراجعه مي‌كنند كه با يك معاينه ساده از سوي پزشك و ديده شدن ترشحات در بيني و پشت حلق و گرفتن شرح حال مناسب به راحتي تشخيص داده مي‌شود و مي‌توان با تشخيص آن درمان را بلافاصله شروع كرد. در موارد خاصي كه سينوزيت طولاني مي‌شود و پزشك فكر كند عوامل مستعد كننده ديگري غير از آنچه ذكر كرديم در ايجاد سينوزيت دخيل هستند، بايد اقدامات تشخيصي پيشرفته‌تري مثل سي‌تي‌اسكن يا ام‌.آر.آي انجام گيرد تا درمان مناسب براي بيمار برگزيده شود. ‌ اين بيماري چطور درمان مي‌شود؟ درمان سينوزيت، بستگي به علت ايجاد آن دارد. قطعا عواملي كه باعث ايجاد سينوزيت مي‌شوند، بايد درمان شوند؛ يعني همان عواملي كه باعث التهاب مجاري ارتباطي سينوس‌ها به بيني شده‌اند، بايد از بين بروند. بنابراين بايد اين ارتباط دوباره برقرار شود تا ترشحاتي كه پشت اين مجاري بسته مانده‌اند، تخليه شوند و به اين تربيت مي‌توانيم از اضافه شدن عفونت به آن جلوگيري كنيم. شايد هدف اصلي ما در درمان اين است كه مجراي ارتباطي بسته شده را باز كنيم. بنابراين استفاده از ضداحتقان‌هاي موضعي يا ضداحتقان‌هاي عمومي كه وارد بدن مي‌شوند، مي‌توانند در رسيدن به اين هدف يعني باز كردن مجاري بسته شده كمك كنند. گاهي ممكن است بسته شدن اين راه ارتباطي ناشي از آلرژي باشد. در اين مواقع هم استفاده از داروهاي ضدآلرژي بسيار كمك‌كننده است اما در مواردي كه عامل بسته شدن اين مجرا التهاب ناشي از آلرژي نيست، استفاده از داروهاي ضدآلرژي ممكن است حتي باعث غليظ شدن ترشحات شود و سير بهبود بيماري را به تاخير اندازد. از طرف ديگر به علت وجود عفونت در سينوس‌ها علاوه بر ضداحتقان‌ها و ضدالتهاب‌هاي موضعي عمومي، از آنتي‌بيوتيك هم بايد استفاده شود. ‌ درمان با آنتي‌بيوتيك چگونه انجام مي‌گيرد؟ آنتي بيوتيك برحسب سن فرد، ميكروب‌هاي شايع و عامل ايجاد كننده انتخاب مي‌شود و بايد 10 تا14 روز استفاده از آن ادامه يابد و قبل از تكميل اين دوره نيز نبايد قطع شود. نكته مهمي كه در درمان وجود دارد، اين است كه بايد كاري كنيم كه ترشحات از داخل سينوس‌ها به بيني تخليه شوند. بايد حركات مژك‌هاي درون سينوس‌ها را هم برگردانيم. درون سينوس‌ها مژك‌هايي وجود دارند كه در حالت طبيعي ترشحات را به سمت مجراي تخليه ارتباطي مي‌رانند. عفونت باعث مي‌شود كه حركات اين مژك‌ها مختل شود و آنها كار خود را به درستي انجام ندهند. عوامل ديگري هم در اختلال حركات اين مژك‌ها دخالت دارند، مثل سيگار كشيدن و هواي سرد. اگر اين عوامل مستعد كننده را از بين ببريم يا با بخورهاي سرد و گرم كمك به برگرداندن حركات اين مژك‌ها كنيم، بهبود بيماري تسريع مي‌شود. بيماران در طول بيماري بايد از ضداحتقان‌هاي موضعي يا عمومي از يك طرف و از طرف ديگر از آنتي‌بيوتيك به ميزان مناسب و مدت كافي استفاده كنند. همچنين بخور دادن به بيماران بسيار كمك مي‌كند و پرهيز از عواملي مثل سيگار كه مي‌تواند حركات مژك‌ها را مختل كند، سير بهبود را تسريع مي‌كند. معمولا در اين مرحله حاد اگر عيب تشريحي خاصي وجود نداشته باشد، مي‌توان با همين درمان‌ها به بهبود كامل دست يافت. ‌ كساني كه سابقه سينوزيت دارند، سردردهاي خود را اكثرا به سينوزيت ارتباط مي‌دهند، آيا واقعا اين طور است؟ نبايد سينوزيت تلقي شود حتي اگر فردي دچار سابقه قبلي سينوزيت باشد. ‌ اگر درمان كامل نباشد، چه اتفاقي مي‌افتد؟ سينوزيت در مرحله اول اگر درست درمان نشود، به صورت مزمن درمي‌آيد. ترشحات چركي اگر 6 هفته ادامه يابند، اصطلاحا به آن سينوزيت مزمن مي‌گويند. در اين حالت تنها علامتي كه بيماران مي‌توانند داشته باشند، سنگيني سر و ادامه ترشحات چركي است. ‌ در سينوزيت مزمن، درمان چگونه امكان‌پذير مي‌شود؟ سينوزيت وقتي مزمن شود درمان آن كمي مشكل است و حتي گاه عفونت آن محدود به سينوس نمي‌ماند و به نواحي مجاور هم گسترش مي‌يابد. اين مساله زماني شكل خطرناكي به خود مي‌گيرد كه عفونت به حفره چشم راه پيدا كند زيرا سينوس پرويزني كه بين كاسه چشم و بيني قرار دارد، تنها به وسيله يك استخوان بسيار نازك به اسم استخوان كاغذي از حفره چشم جدا مي‌شود. بنابراين اگر اين عفونت‌ها به خوبي درمان نشوند، احتمال انتشار عفونت از اين سينوس به كاسه چشم وجود دارد. در مراحل حاد بيماري هم اگر درمان به طور كامل انجام نگيرد ممكن است عفونت به نواحي مجاور مثل چشم، مغز، استخوان گونه و پيشاني راه پيدا كند كه بسيار خطرناك و دخالت‌هاي جراحي در اين موارد اجتناب‌ناپذير است. سينوزيت برعكس آنچه مردم تصور مي‌كنند بيماري ماندگاري نيست اگر سرماخوردگي خصوصا در بچه‌ها جدي گرفته شود و سينوزيت در مراحل اوليه درمان شود، بهبود به طور كامل به دست مي‌آيد و لازمه اين كار اين است كه فرد به موقع مراجعه كند و ميزان داروهاي گرفته شده و مدت زمان مصرف آن نيز كافي باشد. علائم سينوزيت به دنبال يك دوره درمان 10 تا 14 روزه رفع و بهبود حاصل مي‌شود اما بيماران بايد در نظر داشته باشند كه اگر چه بعد از يك مدت كوتاه علائم بهبود مي‌يابند اما حداقل 4 تا 8 هفته وقت لازم است تا مخاط سينوس‌ها به حالت طبيعي و اوليه خود برگردند. در اين فاصله زماني مخاط سينوس‌ها حساسند و هر عاملي كه باعث تحريك مخاط شود، ممكن است باعث ايجاد التهاب مجدد آن نيز باشد. ‌ مثل چه عواملي؟ مثل تغيير درجه حرارت هوا. بر اين عامل به شدت تاكيد دارم. تصور كنيد دماي هواي منزل به علت وجود وسايل گرمايشي حدود 20 تا 25 درجه سانتي گراد است، در حالي كه مثلا هواي سرد خارج منزل دمايي حدود 5 درجه سانتي گراد دارد. فردي كه با دارو بهبود پيدا كرده است و از منزل خارج مي‌شود، پوشش كافي روي سينوس‌ها نداشته باشد، اين اختلاف دما ممكن است باعث التهاب مجدد مخاط شود. اين نكته اهميت دارد كه فردي كه دچار سينوزيت شده است حداقل 4 تا 8 هفته مواظب باشد كه در معرض تغيير درجه حرارت هوا نباشد و درهواي سرد روي سينوس‌هاي خود را گرم نگاه دارد و از پيشاني بند و شال گردن استفاده كند و اگر مجددا سرماخوردگي پيدا كرد، سريعا به پزشك مراجعه كند تا درمان مناسب براي او انجام شود. ‌ عوامل تحريكي ديگري هم هست؟ قطعا عوامل ديگري از قبيل آلرژي و دود سيگار مي‌تواند باعث عود سينوزيت و برگشت علائم به دنبال درمان شود. بنابراين بيماران بايد از چنين عواملي به شدت پرهيز كنند. دوباره تاكيد مي‌كنم، بيماران پس از يك درمان مناسب 10 تا 14 روزه بايد هميشه اين نكته را در ذهن داشته باشند كه 4 تا 8 هفته بعد از درمان از عوامل مستعد كننده‌اي كه باعث بازگشت التهاب مي‌شوند، به شدت پرهيز كنند. ‌ بخور سرد براي درمان مناسب است يا گرم؟ بخور هواي گرم و مرطوب مورد نياز است. ما معتقديم اگر مژك‌هاي درون سينوس‌ها در هر مرحله‌اي كار خود را به درستي انجام دهند، ترشحات به درستي به درون مجراي ارتباطي سينوس و بيني تخليه شده و هرگز عفونت ايجاد نمي‌شود. بنابراين بخور هواي مرطوب به بهبود كار اين مژك‌ها كمك مي‌كنند. حركات مژك‌ها ممكن است با دود سيگار، تغيير دماي ناگهاني و استفاده بي‌مورد قطره‌هاي بيني مختل شود. بنابراين خصوصا در سينوزيت بايد از اين عوامل پرهيز شود. بيشتر مواقع اگر درمان مناسب صورت گيرد و فرد نكات گفته شده را رعايت كند، سينوزيت با درمان دارويي از بين مي‌رود اما گاهي به علت شرايط خاص مثل وجود يك پوليپ، راه ارتباطي سينوس به پوليپ بسته مي‌شود كه در اين شرايط مي‌توان از طريق جراحي به بيمار كمك كرد. البته امروزه چنين اعمالي با استفاده از آندوسكوپ به راحتي انجام مي‌شود و نياز به انجام جراحي باز نيست. ‌ با اين شرايط، سينوزيت يك بيماري ماندگار نمي‌دانيد؟ اگر بيمار زود مراجعه كند سينوزيت با درمان دارويي قابل درمان است و نبايد نگران عود بيماري بود. به اين صورت نيست كه اگر فردي دچار سينوزيت شود، تا آخر عمر بيماري به عنوان يادگار براي او مي‌ماند. اگر درمان درست انجام شود، قطعي است و اگر در موارد خاص نياز به جراحي باشد با توجه به تكنيك‌هاي جديدي كه در جراحي سينوس‌ها به وجود آمده مي‌توانيم بيشتر مواقع سينوزيت را به طور كامل ريشه كن كنيم. اين ذهنيت غلط بايد از ذهن مردم پاك شود. سينوزيت ماندگار نيست اگر به موقع و درست درمان شود و بيمار هم نكات ايمني گفته شده را حين درمان دارويي و بعد از آن رعايت كند.‌ منبع : نشريه سلامت